Tiêu chảy cấp ở trẻ: Nguyên nhân phổ biến và cách chăm sóc

• Sốc nhiệt là gì? Cách nhận biết và xử lý kịp thời.
• Viên sắt cho phụ nữ mang thai: tác dụng và cách sử dụng đúng cách.

Tiêu chảy cấp khiến trẻ mệt mỏi, biếng ăn và giảm khả năng hấp thu dinh dưỡng. Nếu không được can thiệp kịp thời, trẻ có thể đối mặt với nguy cơ suy dinh dưỡng và mất nước nghiêm trọng. Sau đây là các nguyên nhân gây tiêu chảy cấp ở trẻ em cùng hướng dẫn chăm sóc giúp trẻ nhanh hồi phục, đồng thời phòng ngừa các biến chứng nguy hiểm.

Nguyên nhân gây ra tiêu chảy cấp ở trẻ em

Theo Giảng viên Cao đẳng Y Dược TPHCM cho biết, tiêu chảy cấp ở trẻ em được xác định khi trẻ đi ngoài trên 3 lần/ngày, phân lỏng hoặc nhiều nước, và tình trạng này kéo dài dưới 14 ngày. Khi bị tiêu chảy cấp, trẻ thường quấy khóc, đau bụng, mệt mỏi, nôn ói nhiều.

Các nguyên nhân phổ biến gây tiêu chảy cấp ở trẻ em gồm:

• Nhiễm trùng đường ruột do virus hoặc vi khuẩn: Trong đó, Rotavirus là tác nhân thường gặp nhất, đặc biệt nguy hiểm đối với những trẻ chưa được tiêm phòng.
• Nhiễm trùng ngoài đường ruột: Một số trường hợp tiêu chảy cấp có liên quan đến các bệnh như viêm đường hô hấp, nhiễm trùng huyết, viêm tai giữa, viêm màng não,…

Ngoài ra, tiêu chảy cấp ở trẻ còn có thể do các yếu tố khác như:

• Dị ứng thực phẩm: Các loại thức ăn dễ gây dị ứng như sữa bò, trứng, hải sản, lạc…
• Tác dụng phụ của thuốc: Một số thuốc kháng sinh, thuốc kháng virus, thuốc nhuận tràng… có thể gây tiêu chảy.
• Các phương pháp điều trị: Hóa trị, xạ trị có thể làm rối loạn tiêu hóa, dẫn đến tiêu chảy.
• Rối loạn tiêu hóa và hấp thu, suy giảm miễn dịch.

Một số yếu tố nguy cơ làm tăng khả năng tiêu chảy ở trẻ bao gồm:

• Trẻ bắt đầu ăn dặm.
• Không được bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu đời hoặc cai sữa sớm.
• Thực phẩm, nước uống không đảm bảo vệ sinh.
• Thời tiết nóng ẩm tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn, virus phát triển và lây lan.

Phương pháp điều trị tiêu chảy cấp ở trẻ

Khi trẻ có dấu hiệu nghi ngờ tiêu chảy cấp, cha mẹ cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được bác sĩ thăm khám kịp thời. Nếu chậm trễ, trẻ có nguy cơ mất nước, rối loạn điện giải nghiêm trọng, thậm chí đe dọa tính mạng.

Bác sĩ sẽ khai thác triệu chứng lâm sàng, thói quen ăn uống của trẻ và có thể chỉ định các xét nghiệm như: điện giải đồ, công thức máu, CRP, soi – cấy phân, siêu âm bụng, X-quang bụng… nhằm xác định nguyên nhân chính xác.

Giảng viên Cao đẳng Dược TPHCM cũng cho biết thêm, việc điều trị tiêu chảy cấp ở trẻ dựa trên nguyên tắc bù nước – bù điện giải và tùy thuộc vào mức độ bệnh:

• Trường hợp nhẹ, không mất nước: Tiếp tục duy trì chế độ ăn uống bình thường.
• Trường hợp có mất nước: Cần bù nước đầy đủ, sau đó duy trì dinh dưỡng phù hợp.

Một số phương pháp bù nước phổ biến:

• Bù nước đường uống: Dùng nước lọc và oresol theo đúng liều lượng bác sĩ hướng dẫn.
• Truyền dịch tĩnh mạch: Áp dụng khi trẻ không uống được hoặc có dấu hiệu nặng, hôn mê.
• Dùng thuốc hỗ trợ: Có thể bao gồm thuốc chống nôn, men vi sinh, thuốc hỗ trợ tiêu hóa… theo chỉ định bác sĩ.

Chăm sóc trẻ bị tiêu chảy cấp như thế nào?

Sau khi xác định nguyên nhân tiêu chảy cấp ở trẻ em, bác sĩ có thể cho trẻ điều trị và chăm sóc tại nhà nếu tình trạng không quá nghiêm trọng. Trong quá trình chăm sóc, cha mẹ cần lưu ý:

• Đảm bảo trẻ uống đủ nước, bổ sung oresol theo đúng hướng dẫn.
• Duy trì chế độ ăn đầy đủ dinh dưỡng, chia nhỏ bữa ăn để trẻ dễ tiêu hóa.

Tuy nhiên, cần nhanh chóng đưa trẻ đến cơ sở y tế khi xuất hiện các dấu hiệu sau:

• Phân có máu;
• Biểu hiện mất nước: da, môi khô, khát nước nhiều, khóc không có nước mắt;
• Trẻ bỏ ăn, mệt mỏi, li bì;
• Đau bụng dữ dội;
• Nôn nhiều, nôn dịch xanh;
• Tiêu chảy nhiều lần (hơn 8 lần trong 6 giờ).

Phương pháp phòng ngừa tiêu chảy cấp

Tiêu chảy cấp ở trẻ có thể gây biến chứng nguy hiểm, vì vậy cha mẹ cần thực hiện các biện pháp phòng ngừa và hạn chế lây lan như sau:

• Rửa tay bằng xà phòng trước và sau khi chăm sóc trẻ; hướng dẫn trẻ rửa tay thường xuyên.
• Chỉ cho trẻ đi học lại sau khi đã điều trị khỏi hoàn toàn.
• Xử lý phân, tã đúng cách, đảm bảo vệ sinh.
• Chọn thực phẩm sạch, có nguồn gốc rõ ràng; nấu chín kỹ thức ăn; tránh cho trẻ ăn thực phẩm ôi thiu.

Hy vọng những thông tin trên giúp cha mẹ hiểu rõ nguyên nhân và cách chăm sóc trẻ bị tiêu chảy cấp. Vì tình trạng mất nước do tiêu chảy có thể đe dọa tính mạng, cha mẹ cần đưa trẻ đi khám sớm khi xuất hiện dấu hiệu bất thường.

Tổng hợp bởi: Tin Y tế – Trường Cao đẳng Y Dược Pasteur