Sốc nhiệt là gì? Cách nhận biết và xử lý kịp thời

• Viên sắt cho phụ nữ mang thai: tác dụng và cách sử dụng đúng cách.
• Phương pháp sử dụng yến mạch có lợi cho sức khỏe.

Trong những ngày hè nắng nóng gay gắt hoặc khi vận động mạnh trong môi trường nóng ẩm, cơ thể rất dễ gặp tình trạng sốc nhiệt. Nếu không được xử trí kịp thời, sốc nhiệt có thể dẫn đến những biến chứng nghiêm trọng như tổn thương não, tim, thận, cơ bắp, thậm chí đe dọa tính mạng. Vậy sốc nhiệt là gì và cần làm gì khi gặp phải? Mời bạn cùng tìm hiểu qua bài viết sau.

Nguyên nhân gây ra sốc nhiệt

Theo Giảng viên Cao đẳng Y Dược TPHCM cho biết, sốc nhiệt (hay còn gọi là say nắng) là tình trạng thân nhiệt tăng cao đột ngột, thường trên 40°C. Nếu không được xử lý kịp thời, có thể gây tổn thương não, tim, thận, các cơ quan nội tạng và thậm chí đe dọa tính mạng chỉ trong vài giờ.

Nguyên nhân gây sốc nhiệt gồm:

• Tiếp xúc nhiệt độ cao kéo dài: Đặc biệt khi hoạt động ngoài trời nắng gắt hoặc trong môi trường kín, nóng bức.
• Độ ẩm cao: Làm giảm khả năng thoát mồ hôi, khiến cơ thể khó tự làm mát.
• Mất nước: Không bổ sung đủ nước khiến cơ thể không đủ dịch để điều hòa nhiệt.
• Mặc đồ dày, tối màu: Cản trở sự thoát nhiệt.
• Yếu tố sức khỏe: Người cao tuổi, trẻ em, bệnh tim mạch, béo phì, tiểu đường, bệnh thận hoặc đang dùng thuốc lợi tiểu, an thần, điều trị Parkinson… dễ có nguy cơ cao hơn.
• Uống rượu bia: Gây mất nước và rối loạn điều nhiệt.
• Thay đổi môi trường đột ngột: Di chuyển từ môi trường mát ra nắng nóng quá nhanh.

Triệu chứng sốc nhiệt thường gặp:

• Thân nhiệt tăng nhanh (trên 40°C)
• Rối loạn ý thức: lú lẫn, mê sảng, co giật, hôn mê
• Da đỏ, nóng, có thể khô hoặc ẩm
• Tim đập nhanh, thở nông
• Đau đầu, buồn nôn, chóng mặt, choáng váng
• Yếu cơ, chuột rút

Khi bị sốc nhiệt cần xử lý thế nào?

Giảng viên Cao đẳng Dược TPHCM cũng cho biết thêm, khi phát hiện người có dấu hiệu sốc nhiệt, cần bình tĩnh và nhanh chóng thực hiện các bước sau:

Gọi cấp cứu ngay:

Sốc nhiệt là tình trạng cấp cứu y tế. Gọi ngay 115 hoặc đưa nạn nhân đến cơ sở y tế gần nhất.

Đưa nạn nhân ra khỏi vùng nóng:

• Di chuyển đến nơi mát mẻ, thoáng gió hoặc có điều hòa.
• Nới lỏng, cởi bớt quần áo để giúp cơ thể thoát nhiệt nhanh hơn.

Hạ nhiệt càng sớm càng tốt:

• Chườm mát: Đặt khăn lạnh hoặc túi đá ở vùng cổ, nách, bẹn.
• Làm ướt da: Dùng khăn ướt lau người hoặc phun sương nước mát lên da, kết hợp quạt để tăng hiệu quả làm mát.
• Ngâm nước mát: Nếu có điều kiện, ngâm cơ thể vào nước mát (không quá lạnh để tránh co mạch đột ngột).

Theo dõi tình trạng:

Nếu tỉnh táo, cho uống nước mát hoặc dung dịch điện giải.

Nếu bất tỉnh, tiếp tục làm mát trong khi chờ cấp cứu. Nếu không có dấu hiệu thở hay cử động, tiến hành hô hấp nhân tạo.

Phương pháp phòng ngừa sốc nhiệt

Sốc nhiệt là tình trạng nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể phòng tránh nếu biết chăm sóc cơ thể đúng cách, đặc biệt trong những ngày nắng nóng:

• Uống đủ nước: Duy trì thói quen uống 2 – 2.5 lít nước mỗi ngày. Khi vận động nhiều hoặc thời tiết oi bức, nên bổ sung thêm nước điện giải. Hạn chế đồ uống chứa cồn, caffeine vì gây lợi tiểu, tăng nguy cơ mất nước.
• Mặc trang phục phù hợp: Chọn quần áo nhẹ, rộng, màu sáng, chất liệu thấm hút tốt. Đội mũ rộng vành, đeo kính râm, thoa kem chống nắng để bảo vệ da khỏi tia UV.
• Hạn chế ra ngoài vào giờ cao điểm nắng (10h – 16h): Nếu cần ra ngoài, nên chia nhỏ thời gian làm việc, thường xuyên nghỉ ngơi trong bóng râm.
• Giữ không gian sống thông thoáng: Sử dụng quạt, điều hòa hoặc mở cửa sổ để lưu thông không khí. Tuyệt đối không để trẻ nhỏ, người già ở trong xe ô tô hoặc phòng kín thiếu thông gió.
• Thích nghi dần với thời tiết nóng: Trước khi hoạt động ngoài trời lâu dài, hãy dành vài tuần để cơ thể làm quen với nhiệt độ cao.
• Ăn uống hợp lý: Ưu tiên thực phẩm dễ tiêu hóa, rau củ, trái cây tươi để bổ sung năng lượng, vitamin và nước.
• Rèn luyện sức khỏe: Tập luyện thể dục đều đặn giúp cơ thể khỏe mạnh, tăng khả năng thích nghi với điều kiện thời tiết khắc nghiệt.

Vào những ngày nắng nóng hoặc sau khi vận động mạnh, nguy cơ sốc nhiệt rất cao, nhất là với trẻ em, người cao tuổi và người có bệnh nền. Vì vậy, nắm rõ cách phòng tránh và xử trí kịp thời sẽ giúp bảo vệ sức khỏe hiệu quả.

Tổng hợp bởi: Tin Y tế – Trường Cao đẳng Y Dược Pasteur