Quy trình truyền máu Điều dưỡng gồm những bước nào? Cần chú ý điều gì?

Trong quy trình truyền máu Điều dưỡng, truyền máu là một kỹ thuật điều trị quan trọng, yêu cầu người thực hiện phải chính xác và tuân thủ quy định an toàn. Nội dung sau sẽ giúp bạn nắm rõ các bước và các điểm cần lưu ý khi tiến hành.

Quy trình truyền máu Điều dưỡng – Các bước thực hiện chi tiết

1. Công tác chuẩn bị trước khi truyền máu

1.1 Chuẩn bị cho người bệnh

• Giải thích cho người bệnh và người nhà về mục đích, lợi ích và rủi ro để họ yên tâm và hợp tác;
• Kiểm tra đầy đủ hồ sơ: y lệnh, kết quả định nhóm máu, phiếu phản ứng chéo;
• Đánh giá các dấu hiệu sinh tồn như mạch, huyết áp, nhịp thở, nhiệt độ;
• Khai thác tiền sử dị ứng và các phản ứng từng xảy ra khi truyền máu.

1.2 Chuẩn bị dụng cụ

Các vật dụng cần thiết gồm: dây truyền có lọc, dung dịch NaCl 0,9%, găng tay, dung dịch sát khuẩn, garo, băng dính, kim luồn hoặc kim cánh bướm, phiếu theo dõi truyền máu và các thiết bị giám sát cần dùng.

2. Thực hiện truyền máu

• Nhận túi máu và kiểm tra lại toàn bộ thông tin so với y lệnh; đảm bảo túi máu không hư hỏng, không đổi màu hay vón cục;
• Xác định chính xác danh tính người bệnh tại giường;
• Thiết lập đường truyền tĩnh mạch và gắn dây truyền;
• Truyền thử với tốc độ chậm (10–20 giọt/phút) trong 15 phút đầu;
• Nếu bệnh nhân ổn định, tăng tốc độ theo chỉ định; mỗi đơn vị máu thường truyền trong 2–4 giờ.

3. Theo dõi trong quá trình truyền và sau truyền máu

• Đo và ghi lại các chỉ số sinh hiệu mỗi 15 phút trong 30 phút đầu, sau đó cách 30–60 phút/lần;
• Khi xuất hiện dấu hiệu bất thường như sốt, rét run, khó thở, ngứa, đau ngực…, cần thông báo bác sĩ ngay để xử lý kịp thời;
• Sau khi truyền xong: rút kim, băng ép vị trí truyền và tiếp tục theo dõi bệnh nhân 1–2 giờ;
• Ghi nhận tổng lượng máu, thời gian truyền và diễn biến trong suốt quá trình.

4. Xử trí khi xảy ra phản ứng truyền máu

• Dừng truyền ngay lập tức nếu nghi ngờ phản ứng;
• Báo bác sĩ để can thiệp và điều trị theo phác đồ;
• Giữ nguyên túi máu và dây truyền để gửi làm xét nghiệm;
• Hỗ trợ bệnh nhân bằng oxy, truyền dịch hoặc dùng thuốc theo chỉ định.

5. Hoàn thiện hồ sơ truyền máu

• Ghi rõ loại và số lượng chế phẩm máu, thời điểm bắt đầu – kết thúc truyền;
• Ghi chép các chỉ số sinh hiệu và mọi phản ứng xảy ra nếu có;
• Điều dưỡng ký xác nhận đầy đủ để hoàn thiện hồ sơ.

Vai trò của Điều dưỡng trong quy trình truyền máu

• Điều dưỡng không chỉ thực hiện kỹ thuật truyền máu mà còn theo dõi, đánh giá và xử trí các phản ứng có thể xảy ra;
• Tiếp nhận và xác nhận chính xác y lệnh truyền máu trước khi tiến hành;
• Khai thác bệnh sử, đánh giá tình trạng hiện tại, chú ý tiền sử dị ứng hoặc phản ứng truyền máu;
• Giải thích quy trình để người bệnh hiểu, hợp tác và giảm lo lắng;
• Đo và ghi lại các dấu hiệu sinh tồn trước khi bắt đầu truyền;
• Đối chiếu kỹ thông tin giữa túi máu và người bệnh; không truyền nếu có bất kỳ sai lệch nào;
• Chuẩn bị đầy đủ dụng cụ, đảm bảo nguyên tắc vô khuẩn trong suốt quy trình;
• Thiết lập đường truyền, luồn kim và nối dây đúng kỹ thuật;
• Điều chỉnh tốc độ truyền theo y lệnh; giám sát liên tục trong 15–30 phút đầu để phát hiện sớm phản ứng bất lợi;
• Ghi lại thời điểm bắt đầu truyền và các thông số có liên quan;
• Theo dõi định kỳ dấu hiệu sinh tồn trong suốt quá trình; dừng truyền và báo bác sĩ khi có bất thường;
• Hoàn thiện hồ sơ truyền máu, báo cáo tai biến hoặc sự cố nếu xảy ra;
• Hướng dẫn bệnh nhân nhận biết dấu hiệu phản ứng muộn và cách thông báo kịp thời;
• Tư vấn chế độ nghỉ ngơi, theo dõi sau truyền cho bệnh nhân và người nhà;
• Trấn an và hỗ trợ tâm lý, đặc biệt với người truyền máu lần đầu.

Làm thế nào để thực hiện đúng quy trình truyền máu Điều dưỡng?

Để bảo đảm quy trình truyền máu Điều dưỡng được tiến hành an toàn và chính xác, Điều dưỡng viên cần ghi nhớ và tuân thủ những yêu cầu quan trọng sau:

• Trang bị đầy đủ kiến thức chuyên môn về toàn bộ các bước truyền máu, từ tiếp nhận chỉ định, kiểm tra túi máu đến theo dõi và xử trí phản ứng;
• Hiểu rõ từng loại chế phẩm máu, chỉ định sử dụng và những trường hợp chống chỉ định để áp dụng cho đúng tình huống lâm sàng;
• Thực hiện đúng ba tiêu chí bắt buộc trong quy trình truyền máu Điều dưỡng: đúng bệnh nhân, đúng nhóm máu và đúng chế phẩm;
• Ngừng truyền ngay và không tiếp tục nếu thấy bất kỳ dấu hiệu nghi ngờ nào, dù rất nhỏ;
• Chuẩn bị dụng cụ cần thiết theo đúng quy định, đảm bảo vô khuẩn và sẵn sàng sử dụng;
• Thực hiện truyền máu theo đúng kỹ thuật; tuyệt đối không phối hợp máu với dung dịch glucose hoặc bất kỳ loại thuốc nào khác;
• Theo dõi sát các chỉ số sinh tồn trong suốt quá trình truyền và xử trí kịp thời khi xuất hiện phản ứng bất lợi;
• Ghi chép chính xác và đầy đủ vào hồ sơ liên quan đến quá trình truyền máu;
• Thường xuyên cập nhật kiến thức mới qua các khóa đào tạo, hướng dẫn và quy định mới về truyền máu;
• Liên tục rèn luyện kỹ năng thực hành, tự đánh giá năng lực để bảo đảm luôn thực hiện đúng chuẩn an toàn trong quy trình truyền máu Điều dưỡng.

Lưu ý và nguyên tắc an toàn trong quy trình truyền máu Điều dưỡng

Để đảm bảo an toàn tối đa cho người bệnh, Điều dưỡng viên cần tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc và lưu ý sau khi tiến hành quy trình truyền máu Điều dưỡng. Ban cố vấn Cao đẳng Điều dưỡng TPHCM chia sẻ bao gồm:

1. Nguyên tắc an toàn trong truyền máu

Khi thực hiện truyền máu, Điều dưỡng cần bám sát nguyên tắc “3 đúng – 5 kiểm tra” để tránh sai sót:

Nguyên tắc 3 đúng

• Đúng bệnh nhân: xác minh rõ họ tên, mã số định danh, ngày sinh và vị trí giường;
• Đúng nhóm máu: nhóm máu của người bệnh phải khớp với nhóm máu ghi trên túi máu;
• Đúng chế phẩm máu: kiểm tra đúng loại chế phẩm, số lượng, hạn dùng và điều kiện bảo quản.

Nguyên tắc 5 kiểm tra

• Kiểm tra thông tin ghi trên túi máu như tên, mã số, hạn sử dụng và nhóm máu;
• Kiểm tra màu sắc, độ trong và đặc tính của máu, bảo đảm không vón cục hay lắng bất thường;
• Kiểm tra tính toàn vẹn của túi, tránh dùng túi bị hở, rách hoặc rò dịch;
• Kiểm tra hồ sơ kèm theo: phiếu xét nghiệm, phản ứng chéo…;
• Kiểm tra lại các dấu hiệu sinh tồn của người bệnh trước khi bắt đầu truyền.

2. Các lưu ý quan trọng trong quá trình truyền máu

• Tuyệt đối không thực hiện truyền nếu phát hiện bất kỳ điểm không khớp nào giữa thông tin túi máu và người bệnh; phải ngừng ngay và báo bác sĩ xử trí;
• Không được pha trộn máu với thuốc hoặc dung dịch khác ngoài NaCl 0,9%; đặc biệt không dùng dung dịch glucose vì có thể gây tán huyết;
• Bắt đầu truyền với tốc độ chậm trong 15 phút đầu tiên vì đây là thời gian dễ xảy ra phản ứng cấp như dị ứng hoặc sốc phản vệ;
• Duy trì tốc độ ban đầu khoảng 10–20 giọt/phút để quan sát phản ứng;
• Theo dõi sát các chỉ số sinh tồn và biểu hiện bất thường trong khi truyền và cả khi đã kết thúc;
• Xử trí đúng quy trình nếu xuất hiện phản ứng truyền máu.

3. Nguyên tắc ghi chép và báo cáo

• Hồ sơ truyền máu phải được ghi rõ ràng, trung thực, đầy đủ và có chữ ký của người thực hiện;
• Mọi phản ứng hoặc sự cố phát sinh phải được báo cáo kịp thời, theo đúng quy trình để ngăn ngừa nguy cơ cho người bệnh.

4. Quản lý và bảo quản máu đúng cách

• Túi máu cần được lưu giữ ở nhiệt độ chuẩn 2–6°C;
• Không để máu ngoài môi trường quá 30 phút trước khi tiến hành truyền;
• Không sử dụng các túi máu đã hết hạn, có dấu hiệu đông vón, rò rỉ hay đổi màu.

Việc tuân thủ nghiêm túc các yêu cầu trên không chỉ đảm bảo sự chính xác của quy trình truyền máu Điều dưỡng, mà còn góp phần bảo vệ an toàn tính mạng và nâng cao chất lượng chăm sóc cho người bệnh.

Nội dung trên đã tổng hợp đầy đủ những kiến thức cần thiết về quy trình truyền máu Điều dưỡng theo tài liệu của Trường Cao đẳng Y Dược Pasteur. Truyền máu không chỉ là một kỹ thuật thực hành đơn thuần mà còn là bước quan trọng quyết định mức độ an toàn và hiệu quả điều trị. Vì vậy, Điều dưỡng viên phải tuân thủ nghiêm ngặt từng khâu trong quy trình để nâng cao chất lượng chăm sóc và bảo đảm an toàn cho người bệnh.